Na het doortrekken

Wat door de gootsteen, de douche of het toilet verdwijnt, begint pas aan zijn reis. Het afvalwater stroomt via de leidingen in huis naar de huisaansluiting en vandaar naar het riool onder de straat. De buizen liggen licht hellend zodat het water vanzelf stroomt; waar dat niet kan, pompen gemalen het verder. In ongeveer twee derde van de Nederlandse riolering stroomt ook het regenwater mee, en dat is precies waarom een zware bui het stelsel kan laten overlopen. Hoe werkt de riolering volgt die weg en legt het verschil uit tussen een gemengd en een gescheiden stelsel.

Aan het eind van het riool staat de rioolwaterzuivering van het waterschap. Daar vangt een rooster eerst het grove afval op, zakken zand en slib in bezinktanks naar de bodem en breken bacteriën de opgeloste vervuiling af. Het gezuiverde water gaat terug naar kanalen, beken en rivieren, en het slib dat overblijft wordt vergist of verwerkt. De waterschappen beheren volgens de Unie van Waterschappen ruim 300 van deze installaties. Hoe zo'n zuivering stap voor stap werkt, en wat ze nog niet kan tegenhouden, staat in van toilet tot rivier.

Wat de zuivering niet aankan, begint vaak bij de gebruiker. In de wc horen volgens Stichting RIONED alleen plas, poep en wc-papier. Vochtige doekjes, maandverband en kattenbakkorrels verstoppen gemalen; vet uit de keuken stolt in de leidingen; medicijnen en chemicaliën komen voor een deel ongezuiverd in het oppervlaktewater terecht. Wat mag niet door de wc of gootsteen geeft per soort afval aan waar het wel naartoe moet.

Niet elk huis is op het riool aangesloten. Wie te ver weg woont, moet het afvalwater zelf zuiveren voordat het in een sloot of de bodem mag, met een individuele behandeling van afvalwater. De eenvoudigste vorm is de septic tank, die voor een gewoon huishouden minstens 6 kubieke meter groot moet zijn en regelmatig moet worden geleegd. Niet aangesloten op het riool behandelt de regels, het onderhoud en het verschil met een beerput.

Deze rubriek sluit aan op de andere kant van de kraan. Wie wil weten waar het water vandaan komt voordat het door de afvoer verdwijnt, begint bij de weg van het water.