Of er ergens in huis water weglekt, ziet u het snelst op de watermeter. Draai alle kranen dicht, trek de wc niet door zodat de stortbak vol blijft, en kijk of het telwerk stilstaat. Loopt het door, dan zit er een lek in de leidingen of kranen na de meter. Staat de meter stil maar hoort of ziet u toch water stromen, dan zit het lek waarschijnlijk vóór de meter, en is het een zaak voor het drinkwaterbedrijf.
De metertest
De watermeter zit meestal in de meterkast, de kelder of de kruipruimte. In een flat of appartementencomplex hangt hij soms buiten de woning, in de gang of hal.
De test duurt volgens Dunea hooguit een kwartier. Draai alle kranen in huis dicht, ook de kraan van de wasmachine. Zorg dat de stortbak van het toilet vol is en trek daarna niet meer door. Kijk dan naar het telwerk. Bewegen de cijfers of draait het kleine radertje, dan loopt er ergens water weg.
Dunea adviseert deze controle minstens twee keer per jaar te doen, en in oude woningen zelfs elke maand. Ook als er minder water uit de kraan komt dan vroeger, is dat een reden om te kijken. Hoe eerder een lek wordt gevonden, hoe kleiner de schade.
Druppels op de meter: lek of condens?
Natte leidingen in de meterkast betekenen niet altijd dat er iets lekt. Het water in de leiding is vaak kouder dan de lucht eromheen. Waterdamp slaat dan neer op de koude buis, net als op een glas met koude drank.
Het verschil is eenvoudig vast te stellen. Veeg de leiding of meter droog met een doek. Is hij binnen een minuut weer nat, dan is er waarschijnlijk een lek. Duurt het langer dan 5 minuten voordat er nieuwe druppels verschijnen, dan gaat het om condens. Dat is het advies van zowel Vitens als Dunea.
Condens is geen lek, maar kan wel schade geven. Vitens noemt schimmel in de meterkast en, in het ergste geval, vocht dat door de muur slaat. Het helpt om de binnenleiding te omwikkelen met leidingisolatie uit de bouwmarkt, een ventilatierooster te plaatsen, kieren naar de kruipruimte te dichten en een verwarming in de buurt niet te hoog te zetten. Een vochtvanger in de meterkast kan de luchtvochtigheid omlaag brengen.
De meter staat stil, maar er stroomt water
Staat de meter stil terwijl u toch water hoort stromen of ziet weglopen, dan zit het lek waarschijnlijk in de aanvoerleiding of bij de meter zelf. Dat deel is van het drinkwaterbedrijf. Drinkwaterbedrijven hebben daarvoor een storingsnummer; bij Dunea en Brabant Water is dat dag en nacht bereikbaar.
Buiten zijn er soms ook aanwijzingen. Dunea noemt verzakte tegels bij de voordeur, water dat op straat blijft staan en het geluid van stromend water als tekenen van een lekkende aanvoerleiding.
Water dat langs de mantelbuis naar binnen komt, de buis waardoor de waterleiding de woning binnenkomt, is niet altijd leidingwater. Volgens Dunea gaat het in veel gevallen om grondwater, bijvoorbeeld na een stijging van het grondwaterpeil. Dan is de eigenaar van de woning verantwoordelijk voor het dichten. Dunea merkt op dat regenwater makkelijker wegzakt na recent graafwerk in de straat, zoals de aanleg van glasvezel. Meer over water dat van buitenaf binnenkomt, staat in water in huis: van lekkend dak tot opkomend grondwater.
Kranen en stortbak: de lekken die u kunt zien
De bekendste lekkage is de druppelende kraan. Hoeveel water die kost, hangt af van hoe snel hij druppelt, en de schattingen lopen uiteen. Milieu Centraal rekent met ongeveer 5 liter per dag bij 10 druppels per minuut. Evides spreekt van al snel 15 liter per dag. Het zijn kleine hoeveelheden, maar ze lopen dag en nacht door.
Een stortbak die blijft doorlopen, valt minder op dan een druppelende kraan. De metertest vangt dit lek juist wel, omdat de stortbak vol moet zijn tijdens de controle: laat de vulkraan water door, dan draait de meter. Een stortbak die lang na het doortrekken nog hoorbaar water inlaat, is ook een aanwijzing.
Verborgen lekken herkennen
Een lek in een leiding in de muur of onder de vloer is lastiger. Soms is de eerste aanwijzing de jaarafrekening. Dunea adviseert een lekcheck als het verbruik ineens veel hoger is dan in eerdere jaren, zonder dat er iets veranderde in het huishouden of de gewoonten. Andere signalen zijn vochtplekken op muren of plafonds en, volgens Dunea, een kraan waar minder water uit komt dan vroeger.
Of een lek in de aansluiting te vinden is, hangt ook af van hoe die is aangelegd. Evides laat in zijn aansluitvoorwaarden zien dat een leiding die via een mantelbuis binnenkomt, bij een lek eenvoudig te vervangen is en dat een lek dan snel opvalt. Een leiding die in het beton van de vloer is gegoten of onder een dichte vloer binnenkomt, is niet te controleren. Een lek daar kan lang onopgemerkt blijven.
Zeker weten waar een verborgen lek zit, is vaak werk voor een installateur. Met de metertest weet u in elk geval of er iets lekt voordat u iemand laat komen.
Wie repareert wat
De grens ligt bij de watermeter. Alles vanaf de meter, zoals leidingen, kranen en de stortbak, is volgens Dunea de verantwoordelijkheid van de eigenaar van de woning. Een lek daar is werk voor een loodgieter. Huurt u, neem dan eerst contact op met de verhuurder; een woningcorporatie heeft vaak een eigen technische dienst.
Een lek aan de watermeter zelf of aan de hoofdkraan meldt u bij het drinkwaterbedrijf. Evides stuurt dan een monteur om de meter te repareren of te vervangen.
Of de schade door een lekkage vergoed wordt, hangt af van de opstal- of inboedelverzekering en de polisvoorwaarden. Daarover meer in waterschade en de verzekering.
Leidingen bereikbaar houden bij een verbouwing
Een lek is sneller verholpen als de leiding goed bereikbaar is. Evides ziet dat leidingen en meters steeds vaker beschadigd of onbereikbaar raken bij verbouwingen, vooral bij funderingsherstel en het aanbrengen van vloerisolatie.
De eigenaar van de woning is verantwoordelijk voor het bereikbaar en onbeschadigd houden van de aansluiting en de meter. Moet de vloer worden opengebroken om bij een leiding te komen, dan betaalt de eigenaar het breek- en herstelwerk. Wie gaat verbouwen of isoleren, doet er goed aan de aansluitvoorwaarden van het eigen drinkwaterbedrijf vooraf met de aannemer te bespreken.
Ook vorst is een risico voor leidingen en meters op koude plekken. Vitens waarschuwt dat een bevroren watermeter of leiding tot hoge reparatiekosten kan leiden.